İstatistik İçin Sektörler ve Çalışma Yapısı
9 Eylül 2019

İstatistik Alanında İş Olanakları ve İstatistikçiler için Bilgiler

istatistik alanı için kariyer seçenekleri araştırması

İstatistikçilerin iş olanakları nelerdir?

Müstakbel istatistikçiler için olası bir çok farklı çalışma alanı hem UAİE oturumlarında sunulan belgelerde hem de istatistiğim hemen hemen tüm insan etkinliklerinde geniş çaplı kullanımı gözlemlenebilir. Profesyonel istatistikçilerin basit bir şekilde sınıflandırılması şu şekildedir(gerçi aynı kişi bu rollerden bir kaçını aynı anda veya meslek hayatının farklı aşamalarında üstlenebilir):

  1. Okulda, meslek eğitiminde ya da üniversitelerdeki istatistik öğretmenleri ve öğretim üyeleri
  2. Araştırma gruplarında yer alarak yeni istatistik kuram, method ve usulleri geliştiren kuramsal istatistikçiler
  3. Veri analizi, örnekleme, ya da deneysel tasarım hizmeti sundukları başka alanlarda uzmanlaşmış profesyonellere istatistik konusunda danışmanlık yapan uygulamalı istatistikçiler
  4. İşleyişlerin planlanmasını kolaylaştırdıkları, karar verme rehberlikleri ettikleri ve bilgi sağladıkları finans veya iş kuruluşlarına ve resmi kurumlara istatistik veri ya da rapor üretenler
  5. İstatistik öğretimini ve öğrenimini analiz eden, istatistiğin kurallarını anlamaya çalışan istatistik eğitim bilimciler.

Bugünlerde istatistikçilerin iş olanakları ile ilgili internette dolaşan çok fazla soru ve sorun bulunmakta. Piyasada istatistikçi için iş olanakları, istatistikçiden beklenen yeterlilikler ve yeni mezun bireylerin iş bulmadaki sorunları ve dezavantajları konusunda 2013 yılındaki verileri kullanarak hazırlanmış Mert Okan Sarıoğlu’ na ait araştırma çok göze çarpmaktadır. Araştırmayı daha çekici kılan ise zamana direnci az olması beklenen bu verilerin 2015 yılı itibarı ile halen Türkiye koşullarında geçerliliğini korumasıdır(çok az bir değişim ile). 410 veri ile gerçekleştirilen bu araştırmanın istatistik analizi, değerlendirilmesi, sonuçların yorumlanması şu şekilde yapılabilir:

İstatistik iş ilanlarının sektörlere göre dağılımı

İstatistik, istatistikçi, istatistik uzmanı, analiz uzmanı… Gibi anahtar kelimelerin kullanılarak gerçekleştirildiği çalışmada iş olanakları için sektörel dağılım incelendiğinde:

istatistikçilerin en çok iş imkanı bulduğu alan olarak bankacılık sektörü öne çıkmaktadır. Zira 410 ilanın %20 si bankalardan gelmiş. İstenen ortalama tecrübe ise 2,1 yıldır. Ancak bankacılık sektöründe çalışmak isteyen arkadaşlar, mezun olduklarında işletme, iktisat ve ekonometri mezunları ile yarış halinde olacaktır ve bu ilanların çoğu onlara özel olarak açıklanmış ilanlardır.

Araştırmada en dikkat çekici sonuçlardan birisi mağazacılık yani perakende sektörüdür. Bankacılık sektöründen sonra ikinci sırada en çok istatistikçi arayan bu sektörde adayların ortalama olarak 2,1 yıl tecrübeye sahip olmaları istenmekte. Fakat istatistikçiler burada da endüstri mühendisleri ile yarışmaktalar. Çünkü bu sektördeki firmalar genellikle, belirli ölçü, renk, beden ve fiyattaki ürünlerin şubelere etkin (düşük stok maliyeti ve optimum satış) bir şekilde yerleştirmesini sağlayacak, istatistikçileri “Ürün Planlama – Yerleştirme Uzmanı (Diğer adıyla Allocator)” olarak istihdam etmektedirler. Böyle bir görev aslında optimizasyon problemi olduğundan dolayı, bu sektörde işe başlamak isteyen istatistikçilerin endüstri mühendisliği üzerinde yüksek lisans yapmaları çok faydalı olacaktır.

Diğer sektörlere şöyle bir bakılacak olunursa, araştırma, danışmanlık, denetim sektörü ilanlarında ortalama tecrübe düşük ve tabi ki bununla bağlantılı olarak bu sektörler için maaş beklentileriniz de düşük olmalı. İstatistikçilerin istihdam edildiği pozisyonlara göre maaş dağılımları genellikle şehirden şehre değişkenlik göstermektedir. Ancak tecrübelere dayanarak, araştırma ve danışmanlık sektörlerinde başlangıç olarak Ankara bölgesinde istatistikçinin yetkinliğine ve tecrübesine göre asgari ücretin 250-500 lira arasında bir yeni başlayan ücreti, İstanbul bölgesi için ise asgari ücretin 250-750 lira arasında bir yeni başlayan ücreti olduğunu söylemek çokta yanlış olmaz.

Turkcell, Vodafone, Türk Telekom gibi firmaların içerisinde yer aldığı iletişim sektörü ise istatistikçilerin girebileceği en zor sektörlerden birisidir. Çünkü hem istatistikçiye nispeten daha az talep var hem de daha tecrübeli adayları tercih etmekteler. Fakat buna nazaran en yüksek yeni başlayan maaşı ve daha çok yükselme imkanı sunan firmalar da yine bu firmalardır.

İkinci olarak en dikkat çeken sektörlerden birisi ise Medya sektörüdür. Buradaki sonucun ilginç olmasının sebebi tamamen beklentiyle ilgilidir. Medya, istatistiklerin çok fazla kullanıldığı, kanıt ve sonuç ihtiyacının en fazla olduğu alanlardan biri olmasına rağmen istatistikçi istihdam talebi çok azdır. Bunun nedeni şunlar olabilir:

·  Sektör, istatistik uzmanına toktur ve istatistikçiler bu sektörde çok seviliyor ki eleman sirkülasyonu gerçekleşmiyor.

·  Maalesef Türkiye’ de Medya kanıt ve sonuca ihtiyaç duymuyor ve güvenilir değil.

Burada doğru olduğunu daha çok hissettiren seçenek ikinci seçenek gibi duruyor. Konu ile ilgili daha çok madde yazılabilir fakat bu yazıyı amacından daha fazla saptırmamak için burada durmakta fayda var. Geriye kalan ve son altılıyı oluşturan sektörlerde ise arama sonuçlarından meydana gelen yanılgı çok fazladır. Buralarda istatistik uzmanı talebi değil genel olarak aranan pozisyonlar satış-pazarlama, müşteri temsilcisi gibi pozisyonlar olup genel olarak ilanlarında anahtar kelime olarak istatistiğin ya tesadüfen bulunması ya da tüm Fen Fakültesi, İİBF bölümlerini yazarken istatistik de bu listeye dahil etmiş olmaları bu sonuçlarda görülmesini sağlamıştır. Tabi ki bu durum bu son altılıya özel olmayıp diğer tüm sektörlerde benzer oranlarda vardır.

İstatistik iş ilanları için tecrübe dağılımı nasıldır?

İlanların %41’ inde hiç tecrübesiz ya da 1 yıl tecrübeli adaylar tercih edilmekte. İstatistik bölümlerinde genellikle staj zorunluluğu olmamakla birlikte istek dâhilinde staj yaparak aslında 1 yıl tecrübe edinebilirsiniz. 1 yıl staj yapan bir öğrencinin hiç yapmayan öğrenciye göre işe girmesi olasılığı %17 daha fazladır. Diğer taraftan, 3 yıldan daha fazla tecrübeye sahip istatistikçilerin işsiz kalma olasılıkları hemen hemen yok gibi (+87%). Peki, neden 2 yıl ve daha az tecrübeye sahip adaylar için olan ilanlar daha fazladır? Bunun nedenlerini: Firmaların daha az tecrübeli adaya daha az maaş ödeyerek maliyetleri azaltmaları, 3 yıldan daha fazla tecrübeye sahip adayların iş değiştirmeye daha az istekli olmaları ve bulundukları yerde kariyer yapmayı hedeflemeleri sonucu daha fazla iş ilanına neden olmamaları, yeni açılan firmaların tecrübeli adayları büyük firmalara kaptırmaları sonucu daha az tecrübeli adayları tercih etmeleri şeklinde sıralanabilir. Bununla birlikte şunu da unutmamak gerekir; İlanlarda istenilen tecrübe miktarı özel olarak en az şeklinde belirtilmediği sürece maksimum değeri ifade eder. Yani pozisyonla ilgili bilginize güveniyorsanız fakat istenilen tecrübe koşulunu sağlamasanız bile başvuru yapmaktan kaçınmayın.

Burada değinilmesi gereken bir diğer konu ise tabi ki erkek adaylar için askerlik durumu. Maalesef İstatistik piyasası istatistikçilere, bir mühendislik piyasası gibi uzun tecil, yüksek lisans ve doktora eğitimi gibi durumlar için tolerans sağlamıyor. Birçok ilanda erkek adaylar için askerlik durumunun yapıldı olması direkt tercih edilmektedir.Tecrübe durumuna ilgili araştırmada bulunan pareto analizi aşağıda görüldüğü gibidir:

İstatistik uzmanları hangi bilgisayar ve analiz programlarını bilmelidir?

İstatistik iş ilanlarında istatistik uzmanlarından istenen bilgisayar programlarına baktığımız zaman 25-30 çeşit bilgisayar programı ya da programlama dilini saymak mümkün. Fakat bunu grafiğe döktüğümüz zaman SQL, SPSS, SAP, EXCELL ve SAS ön plana çıkmaktadır.

Dolayısıyla, ilerde özel sektörde çalışmak isteyen bir istatistik uzmanı mutlaka ama mutlaka SQL bilmek zorundadır. Birçok sektör, istatistikçileri “Raporlama Uzmanı” olarak istihdam etmekte, dolayısıyla istatistikçilerden büyük veri yığınlarından anlamlı sonuçlar elde edebileceği bilgisayar programlarını bilmesini haklı olarak beklemektedir.

Bu sonuçlara ek olarak 2013 yılına ait olan bu araştırma için 2020 yılına kadar olan değişikliklerden biri ise ERP, CRM programları olarak verilebilir. Çünkü gelişen piyasa ve rekabet koşulları müşteri memnuniyetini ölçme ve mevcut kaliteyi arttırma gereksinimini aşırı derecede arttırmıştır. Araştırmanın yapıldığı 2013 yılında en çok aranan istatistik programları içerisinde sekizinci sırada yer edinen ERP programları bilme gerekliliği bugün muhtemelen ilk beşte yer edinir. Aynı şekilde CRM programları bilgisi günümüzde kesinlikle bu tabloda hatta ilk beş içerisinde yer edinecektir. Hatta daha cüretkâr bir tahminde bulunmak gerekirse SPSS paket programı muhtemelen ilk beşteki yerini kaybetmiş bile olabilir.

İstatistik Uzmanlarının İllere Göre İstihdam Oranları Nedir?

Araştırma sonuçları incelendiğinde İstanbul’ da yaşamıyorsanız ve özel sektörde çalışmak istiyorsanız, kendi şehrinizden uzaklaşmayı göze almanız gerekmektedir. Zira ilanların %70’ i İstanbul için olduğu görülmektedir.

İstatistik Uzmanı için Devlet mi? Özel Sektör mü?

Bu araştırmadan bağımsız olarak, bu konuya da değinmekte fayda var, çünkü internette bu durumla ilgili çok fazla soru sorulmakta. Cevap ise şu şekilde verilebilir: Tamamen karakter meselesi. Eğer risk almayı sevmiyor, kafanızın rahat olmasını istiyorsanız devlet sektörü tam size göre. Bunun yerine her gün yeni bir şeyler öğrenmek istiyor, kendinizi geliştirmekten zevk alıyor ve bu uğurda biraz daha strese katlanırım diyorsanız özel sektör tam size göre.

Maaş ve işsiz kalma konusunda ise şunu söyleyebilirim. Devlette çalışanlar ilk yıllarda daha fazla ücret alırlar ama buna nazaran kariyer olanakları daha kısıtlıdır. Özel sektörde çalışanlar için ilk senelerde işsizlik riski devlete göre daha fazladır. Fakat birkaç yıl geçtikten sonra maaş olarak devlet sektöründe çalışanları yakalarlar ve kariyer olarak da tek sınır kişinin kendisidir.

2 Yorum

  1. Cemal dedi ki:

    istatistik uzmanı kariyer alanı için faydalı bilgiler içeriyor ancak istatistik alanında kariyer için 2019 ile 2013 arasında farklılık olduğunu düşünüyorum. Böyle bir araştırmayı 2019 2020 yılı için yaparsanız yayınlamanız çok güzel olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir